Obozy pracy i obozy dla jeńców wojennych, które służyły do budowy autostrady

 

I. Obozy pracy służące do budowy autostrady (Reichsautobahnlager):

1. Reichsautobahnlager'y znane tylko z umiejscowienia: Bobrowniki, Chociwel, Cieszyno k. Węgorzyna, Runowo (więźniowie pracowali dla firmy "Leistikow"), Kumki, Stara Dąbrowa, Sowno, Warchlino, Węgorzyno, Wiewiecko.

2. Reichsautobahnlager'y utworzone na przełomie 1939 i 1940 roku i zlikwidowane w 1942 roku, więźniowie z różnych narodowości (w tym Polacy), od 1941 roku także jeńcy wojenni: Barwice (6 baraków, Polacy z Grudziądza), Biały Bór, Chłopowo (7 baraków), Cieszyno k. Złocienca (7 baraków), Darskowo (7 baraków), Debrzno (7 baraków), Dłusko (wyjątek: zlikwidowany w maju 1943 roku, mieścił się w barakach), Kluczewo (6 baraków), Podlipce (zlikwidowany w sierpniu 1943, w marcu 1943 przybył transport 358 Polaków pierwotnie mających być wysłanym do ścinania lasów w Norwegii), Rekowo (6 baraków), Spore (180 Polaków i Rosjan), Stare Gonne (6 baraków), Stare Wierzchowo (7 baraków), Warniłęg (6 baraków), Zarańsko (7 baraków).

3. Reichsautobahnlager kobiecy w Stężycy (k. Kościerzyny), założony w 1940 roku, zlikwidowany w marcu 1945 roku, przecietny stan 1500 kobiet z różnych krajów. Fotka.

4. Reichsautobahnlager'y dla Żydów:

- Reichsautobahnlager w Zdrojach koło Lipusza, założony 1942, zlikwidowany w listopadzie 1943, przeciętny stan 2 tys. Zmarło kilkanaście osób, część więźniów hitlerowcy rozstrzelali w lesie. Więcej informacji (z innego źródła, stojące w pewnej sprzeczności z powyższymi) i fotka>>>

- Reichsautobahnlager w Gostomku koło Kornego, założony w 1941, zlikwidowany w 1942, przeciętny stan kilkuset osób, kilkudziesięciu rozstrzelano (J. Martynia, Na szlakach walki i męczeństwa województwa gdańskiego 1939-1945). Współczesna fotka. Więcej informacji i zdjęcie z 1941 roku.

II. Odziały robocze jeńców - Kommanda:

- Dłusko, w październiku 1940 roku pracowało tam 46 polskich jeńców

- Starogard Gdański, istniał w 1941 roku, jeńcy francuscy (jak mniemam nie budowali oni autostrady, ale drogę Chojnice-Malbork)

- Zagozd, utworzony 22 grudnia 1939 roku, 7 baraków, jeńcy różnych narodowości.

 

Informacje z : "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich. Informator encyklopedyczny" autorstwa Czesława Pilichowskiego

 

III. Obozy, których Niemcy nie zdążyli uruchomić, ale już je przygotowali: Kłączno, Osława-Dąbrowa (informacje od Stanisława Szroedera).

IV. Obóz w Szczecinie-Wielgowo, wg informacji z http://www.wielgowo.pl/korzenie.htm : Jeden z obozów był dla robotników pracujących na potrzeby budowanej autostrady Berlin - Królewiec i kolei (Reishsbahnlager). Byli to głównie więźniowie z łapanek ulicznych. Jak wspomina jeden z nich, obecnie mieszkaniec Gryfic, cała autostrada jest wspólnym nagrobkiem więźniów zmarłych z wycieńczenia przy jej budowie. Szczególnie dużo szczątków ludzkich można znaleźć w nasypach wiaduktów. Obóz ten znajdował się na terenach byłego tartaku, w miejscu gdzie dzisiaj jest pusty plac pomiędzy dworcem PKP i budynkiem szkolnym. Niemiecki zarząd obydwu obozów zakwaterowany był w większości na terenie szpitala w Zdunowie (Hohenkrug).

V.  RABLager Praust (Woyanow) - przymusowy obóz pracy dla Żydów w Pruszczu Gdańskim (w Wojanowie)
(http://www.lexikon-der-wehrmacht.de/Kasernen/Wehrkreis20/KasernenDanzig-R.htm,
http://www.katins.com/praust/page44/index.html).
Wg drugiego adresu w pobliskim Straszynie-Prędzieszynie istniał RABLager Straschin-Prangschin.
Ze strony http://www.deutschland-ein-denkmal.de:

- RABLager Praust był obozem męskim. W okresie od 10.12.1940 r. do 17.04.1941 pracowali tam Żydzi,

- RABLager Straschin-Prangschin został otwarty w lutym 1940 roku, a zamknięty w maju 1942 roku. Więzieni mężczyźni pracowali tam w ramach firmy Henkelwerke.

 

Ze strony http://www.holocaust-chronologie.de/ pod datą 21.08.1943: Aus dem Reichsautobahn-Lager Pommern werden ungefähr 500 Juden nach Auschwitz eingeliefert. 66 Männer werden als Häftlinge übernommen, die anderen werden in den Gaskammern ermordet. (Czech, S. 579-580). Tłumaczenie: Z państwowego autostradowego obozu pracy  Pomorze jest przywożonych około 500 Żydów do Auschwitz. 66 ludzi jest przejmowanych jako aresztanci, reszta będzie w gazowych izbach zamordowana.

W książce "Jewish forced labor under the Nazis: economic needs and racial aims, 1938-1944" Wolfa Grunera na stronie 203:
Two thousand Jewish forced laborers lived in labor camps in Sdroien, Borowosee, and Thurmberg along the former Danzig Corridor (
Dwa tysiące żydowskich robotników przymusowych mieszkało w obozach pracy w Zdrojach, Jezioro Borowe (zapewne Owśnica koło Gostomka - BB) i Wieżyca wzdłuż dawnego Gdańskiego Korytarza).

W tej samej książce na stronie 205 tabelka ukazująca "rodzaje" pracowników na poszczególnych OBRach wg stanu na 30.11.1941.

OBR

Całkowita liczba pracujących Personel Niemcy przydzieleni Jeńcy wojenni Skazańcy Polacy Czesi Żydzi
Danzig 2 218 200 151 1 158 20 10 0 601

W książce „Dzieje Ziemi Drawskiej” wydanej w 1972 r. pod redakcją Tomasza Gasztołda wymieniono 4 RAB-Lagery:

RAB-Lager Darskowo (Friedrichsdorf), 280 polskich robotników,
RAB-Lager Czarnówek I (Schwarzsee I), 288 polskich robotników,
RAB-Lager Czarnówek II (Schwarzsee II), 218 polskich robotników,
RAB-Lager Cieszyno (Teschendorf), 216 polskich robotników.
Więcej ciekawych informacji z tego terenu: http://leszczelowski.pl/Droagronowo.php .

 

strona główna