Chociwel - Barwice

Razem z odcinkiem Barwice - Kościerzyna tworzy najbardziej tajemniczą i najtrudniejszą do rekonesansu część berlinki, którą w większości nie da się przemierzyć samochodem. Niemcy sporządzili plany i przystąpili (rękami przymusowych robotników) do budowy, która w latach 1942-43 została nagle przerwana, pozostawiając po sobie ślady mniejszego lub większego zaawansowania prac. Bezpośrednio po wojnie (na pewno w okolicach wsi Brzeźniak oraz Cieszyno k. Złocienca) ostały się jeszcze wagoniki kolejki wąskotorowej służącej do budowy autostrady.

Zwiedzając obecnie szlak budowanej autostrady znajdziemy zarówno miejsca, gdzie roboty ziemne zostały ukończone (wg relacji autochtonki ze Zbrojewa k. Drawska Pomorskiego do powstania nasypów stosowano ładunki wybuchowe wg opisu zawartego tu) i przystąpiono do wznoszenia wiaduktów i mostów, bądź też nagle je przerwano na etapie zbierania (celem wyrównania terenu pod jezdnie) wierzchniej warstwy ziemi, tzw. humusu, który był przez więźniów wysypywany na pobocze. Takie ziemne pryzmy ułatwiają dzisiaj, zwłaszcza w najbardziej już zarośniętych miejscach, znalezienie trasy berlinki. Zobacz też mapy topograficzne, mapa z trasą i zdjęcie satelitarne.


1. Wiadukt w Lisowie nad torami kolejowymi ze Szczecina do Gdańska. Znajduje się kawałek dalej na wschód od wiaduktu nad DK20. Po prawej widać dalej ciągnący się nasyp. Widok w kierunku północnym. Typ A.	2. Zbliżenie na wiadukt. Widok w kierunku północnym. Typ Ł.

3.Wgłębienie, na północny wschód od Lisowa, którym miała iść autostrada. Widok w kierunku Berlina, z przyczółku nasypu, gdzie miał być wiadukt dla drogi lokalnej Chociwel - Lisowo. Typ B.	4. Na szlaku autostrady między Lisowem a Starzycami. Po obu stronach zdjęcia widoczne nasypy, które miał połączyć wiadukt dla drogi lokalnej. Widok w kierunku Królewca. Typ C.

5-6. Berlinka w okolicach Starzyc, tu wykonano kompletne prace ziemne dla węzła Freienwalde-Nörenberg. Po lewej stronie nasyp, z którego miał wyjść wiadukt nad autostradą, dla drogi lokalnej Chociwel - Starzyce. Widoki z tej drogi lokalnej w kierunku Berlina. Typ O i Typ B.

7. Ślad po niedokończonej autostradzie zmierza ku szosie Starzyce - Kamienny Most (widok w stronę K. Mostu). Typ P.	8. Przecięcie berlinki z szosą Starzyce - Kamienny Most. Widok w kierunku Berlina. Typ P.

9. Przecięcie berlinki z szosą Starzyce - Kamienny Most. Widok w kierunku Królewca. Typ P.	10. Nasyp berlinki w Kamiennym Moście. Widok na południe. Typ S.

11. Nasyp autostrady na wschód od Kamiennego Mostu, przy drodze lokalnej do Ińska. Widoki w kierunku Berlina. Typ B.	12. Nasyp berlinki na wschód od Kamiennego Mostu. Widok z drogi lokalnej do Ińska (na południe). Typ O.

13. Berlinka przecina szosę Kamienny Most - Ińsko. Po prawej polna droga na nasypie. Widok w kierunku Ińska. Typ S.	14. Berlinka przecina szosę Kamienny Most - Ińsko. Widok w kierunku Kamiennego Mostu. Typ P.

15-16. Autostrada przecina szosę Ścienne - Sątyrz (dawniej Sadlino). Widoki w kierunku Berlina i Królewca. Typ P.

17. Przecięcie się berlinki z gruntową drogą Dłusko - Ścienne. Typ T.	18. Na autostradowej grobli przecinającej Jezioro Dłusko. Od strony zachodniej pozostawiono połączenie wodne obu części rozdzielonego jeziora (prawdopodobnie miał być w tym miejscu niewielki most). Typ A.

19. Widok z grobli wprost na północną część Jeziora Dłusko. Gdzieś w tej okolicy miał być węzeł *Blankenhägen. Typ A.*	20. Autostrada przecina szosę Dłusko - Sarnikierz. Widok na południe. Typ S.

21. Przecięcie berlinki z drogą Podlipce - Sarnikierz koło osady Kowale. Typ T.	22. Przepust przechodzący po skosie przez nasyp autostrady przy drodze gruntowej z Podlipc w kierunku Storkowa. Widok w kierunku Berlina. Typ G.

21. Łącznica północnego zjazdu i wjazdu niedoszłego węzła *Piepstock* koło Węgorzynka, przy DW151. Widok w kierunku Królewca. Typ G.	22. Za szosą berlinka wchodzi w wykop. Jego głębokość dodatkowo potęguje nasyp powstały wzdłuż niego z wybranej ziemi. Typ A.

23. Ziemna pryzma, obok nasyp autostrady, a w tle DK20. Tutaj miał być węzeł Wangerin-Gienow. Widok w kierunku Królewca. Typ G.	24. Konstrukcja wiaduktu autostrady nad lokalną drogą (Sulice-Wiewiecko) w Sulicach. Widoki w kierunku wschodnio-południowym. Typ A.

25. Trafić tu można jadąc DK20 od strony Węgorzyna, skręcić w lewo na Sulice i następnie w prawo za lasem w polną drogę.	26. W środku budowli. Tędy przebiega niebieski szlak. Typ B.

27. Ścianka szczelna (Larsena) dla wiaduktu autostrady nad dwutorową linią Szczecinek - Stargard Szczeciński. Typ H.	28. Szlak berlinki przecinający drogę Wiewiecko - Brzeźniak. Na środku, nieco po lewej widać pryzmę zebranej ziemi. Widok w kierunku Berlina. Typ D.

29. Okolice tego samego miejsca późną jesienią. Po prawej stronie widać wyraźne pryzmy ziemi. Typ E.	30. Wygładzony teren pod jezdnię autostrady koło wsi Brzeźniak. Ponoć po wojnie leżały tu jeszcze wagoniki, lokomotywy i inne przyrządy służące do budowy dróg. Typ D.

31. Około 500 metrów od wsi Brzeźniak w pobliżu przecięcia drogi gruntowej Brzeźniak - Kolonia Kumki z autostradą. Po lewej nasyp berlinki (widok w stronę Berlina) za którym znajduje się Jezioro Brzeźniak. Typ S.	32. Polna droga idąca w autostradowym wykopie przy przecięciu z drogą gruntową Kolonia Kumki - Zbrojewo. Widok w kierunku Królewca. Typ G.

33. Nasyp berlinki widziany z brukowanej drogi Kumki PGR - Zajezierze. Typ G.	34. Nasyp dla tej drogi (mającej przejść nad autostradą) widziany w kierunku północnym. Typ G.

35. Od wspomnianej drogi lokalnej biegnąca po autostradzie polna droga zamienia się w przejezdną drogę gruntową. Widok w kierunku Królewca. Typ G.	36. Po minięciu osady Ustok II idzie ona między pryzmami (Widok w kierunku Królewca, Typ G.) a...

37. ...wykopem berlinki, dochodząc do osady Gajewko. Typ G.	38. Berlinka widziana w kierunku DW148 w Gajewku (dawniej Dębina), gdzie miał być węzeł Dramburg. Typ L.

Nowopowstała gruntowa droga (na bazie polnej) po wschodniej stronie DW148 (w poprzek zdjęcia, w tle droga gruntowa z poprzedniej fotografii). Zarośnięta berlinka po prawej. Typ U.	Boisko powstałe w 2009/2010 roku na śladzie autostrady na polanie między Jeziorem Małym Długim, a stawem (widoczny po prawej). Widok w kierunku Królewca. Typ U.

~1800 metrów dalej doskonale widoczny na zdjęciach satelitarnych odsłonięty nasyp koło wsi Gajewo. Polna droga biegnie mniej więcej w miejscu gdzie powinien powstać prawy pas jezdni w stronę Berlina. Widoki w kierunku Królewca. Typ U.

Nasyp widziany z boku z pola od strony południowej w kierunku Królewca. Typ U.

39. Szlak autostrady we wsi Zarańsko, w tle DW173. Widok w kierunku Królewca. Typ G.	40. Po przeciwnej stronie szosy (widoczna w tle). Po lewej wykop autostrady, na środku fotki wał zebranej ziemi. Widok w kierunku Berlina. Typ K.

41. Na prawo od zdjęcia nr 40. Tutaj miał powstać węzeł *Sarranzig. Widok w kierunku Królewca.* Typ Ł.	42. Kilkaset metrów na wschód od wsi znajduje się podstawa dla wiaduktu berlinki nad drogą Zarańsko - Dalewo. Typ G.

43. Po przeciwnej stronie jeżeli taka podstawa istniała to uległa rozebraniu wraz z całym ziemnym przyczółkiem wschodnim. Widok w kierunku Królewca. Typ G.	44. Widok ze szlaku berlinki na nasyp do wiaduktu po którym miała nad autostradą przejść lokalna droga Dalewo - Ostrowice. Typ Ł.

45. Berlinka wchodzi w płytki wykop. Widok w kierunku Berlina. Typ Ł.	46. Ale zaraz biegnie znów po nasypie. Widok w kierunku Berlina. Typ Ł.

47. Kawałek dalej leśna droga idąca po autostradzie skręca w lewo. Widok w kierunku Królewca. Typ Ł.	48. A berlinka wchodzi w głęboki wykop. Typ Ł.

49. Przed rzeczką Kokną przechodzi w wysoki nasyp. Widok w kierunku Królewca. Typ Ł.	50. Przecinająca w poprzek nasyp rzeczka Kokna. Tutaj pewnie miał powstać niewielki mostek. Widok w kierunku Królewca. Typ Ł.

51. Za rzeczką nasyp przechodzi w płytki wykop. Widok w kierunku Berlina. Typ Ł.	52. Tak niewiele brakowało aby Niemcy zdążyli położyć betonowe jezdnie. Obecnie zaś mamy leśną szkółkę. Widok w kierunku Berlina. Typ Ł.

53. Przepust nad strumykiem w pobliżu lokalnej drogi Złocieniec - Ostrowice - Gronowo. Typ Ł.	54. Ziemne pryzmy przy tymczasowym (objazdowym) odcinku (powstałym na okres budowy berlinki) lokalnej drogi ze Złocienca do Ostrowic przez Gronowo. Typ G.

55. A obok nasyp przewidziany dla wspomnianej drogi, która miała przejść nad autostradą. Typ F.	56. Na jego wysokości na trasie berlinki ostał się dół pod wylanie filaru dla wiaduktu tej drogi. Widok w kierunku Królewca. Typ G.

57. Studnia w nasypie znajdującym się w okolicy na wschód od drogi ze Złocienca do Ostrowic przez Gronowo. To zdjęcie wykonał Michał Rembas 31 marca 2002 roku.	58. Wykop autostrady widziany z szosy ze Złocienca przez Siecino w kierunku Ostrowic i Połczyna-Zdroju. Widok w kierunku Królewca. Typ G.

59. Nasyp krzyżującej się z berlinką budowanej równocześnie autostrady z Gorzowa. Fotografowane miejsce znajduje się kilkaset metrów na południe od wykopu z poprzedniego zdjęcia. Typ G.	60. Obok, wzdłuż nasypu i wspomnianej szosy, ciągną się w kierunku Złocieńca pryzmy ziemi. Na pierwszym planie betonowe fundamenty, być może budynku Reichsautobahnlager'a. Typ F.

61. Cieszyno. Widok w kierunku Królewca z toru kolejowego Połczyn-Zdrój - Złocieniec (obecnie asfaltowej drogi rowerowej), na fundamenty wiaduktu autostrady oraz nasyp po wschodniej stronie. Typ F.	62. Widok z zachodniego przyczółku nasypu na tor (drogę rowerową) i nasyp po wschodniej stronie. Na jego szczycie, kilkanaście metrów w głąb, znajduje się studzienka od przepustu, którym przepływa strumyk pod nasypem. Typ F.

63. Zachodni przyczółek coraz bardziej dalej od toru, wskutek podkradania z niego ziemi. Widok w kierunku Berlina. Typ Ł.	64. Fundamenty po zachodniej stronie, droga rowerowa i fundamenty oraz nasyp po wschodniej stronie. Typ F.

65. Widok z wschodniego przyczółka na fundamenty wiaduktu i drogę rowerową. Typ C.	66. Wspomniany wyżej przepust. Widok w kierunku północnym. Typ Ł.

67. Nasyp berlinki widziany w kierunku Królewca od strony wschodniego przyczółku. Typ C.	68. I widok na nasyp od północy z brukowanej w tym miejscu drogi Cieszyno - Głęboczek, która po chwili skręca w stronę autostrady. Typ G.

69. Fundamenty wiaduktu autostrady nad drogą gruntową Cieszyno - Głęboczek. Obecnie droga "przebija się" przez zach. ziemny przyczółek. Widok w kierunku Królewca. Typ G.	70. Widok z nasypu berlinki na autostradowy mostek-przepust nad rzeczką Miedznik. Widok w kierunku Królewca. Typ G.

71. Prace przerwano nie zdążywszy na mostku usypać ziemi aby zrównać się z poziomem nasypu autostrady. To zdjęcie wykonał Michał Rembas 31 marca 2002 roku.	72. Kilkaset metrów dalej, za brukowaną drogą Skąpe - Rzepowo, wykonano fundament filaru wiaduktu berlinki. Typ G.

73. Północny rząd ziemnych pryzm ułożonych po południowo-wschodniej stronie szosy przy wjeździe do wsi Warniłęg od wschodu. Widok w kierunku Królewca. Typ F.	74. Prace ziemne po wschodniej stroni Zatoki Kluczewskiej Jeziora Drawskiego. Widok w kierunku Berlina. Typ G.

75. Dalej, na wzniesieniu jakaś betonowa wylewka, zapewne do mostu nad wspomnianą Zatoką. Widok w kierunku Królewca. Typ G.	76. Nieco dalej pryzmy przecinają szosę Grabinek - Kluczewo. Widok w kierunku Królewca. Typ G.

77. Pryzma na północ od Kluczewa, po zachodniej stronie przed stromym zboczem doliny, którą przebiega DW163 (górna krawędź mapy). Tutaj miał powstać węzeł *Klaushagen. Za plecami fotografa pole, ślady po budowie autostrady mogły ulec zniwelowaniu. Typ F.*	78. Chłopowo, pryzmy biegnące wzdłuż siebie. Na polu za lasem już ich nie ma, co sugeruje, że uległy zniwelowaniu. Dalej, w lesie koło Gwiazdowa (tu miał być węzeł *Sternhof) znów są. Widok w kierunku Królewca. Typ F*.

79. Barwice - ledwo widoczne ziemne pryzmy przy DW172 (tutaj miał być węzeł *Bärwalde). Wcześniej pomiędzy nią a DW171 ślady uległy całkowitej niwelacji przez rolników, choć na zdjęciach satelitarnych granice pól pokrywają się ze szlakiem berlinki. Widok w kierunku Królewca.* Typ G.	80. Opadający nasyp 40 metrów przed szosą Knyki - Stary Chwalim. Widok w kierunku Berlina. Typ I.

81. Przy szosie: po prawej stronie zdjęcia koniec nasypu pod prawą (południową) jezdnię, po lewej ziemna pryzma. To miejsce znajduje się w prawym górnym rogu mapy. Widok w kierunku Berlina. Typ I.	82. Szlak autostrady i pryzmy w okolicy Starkowej Góry przy... Typ J.

83. ...drodze gruntowej z okolic Starego Chwalimia do Nowego Chwalimia. Typ J.	84. Nieco dalej na wschód, w lesie na północ od Nowego Chwalimia Typ R.

85. Inne ujęcie w tym miejscu. Typ R.	86. Pryzmy berlinki przy skrzyżowaniu dróg z Iwina i Storkowa do Nowego Chwalimia i Radomyśla. Typ J.

87. Ziemna pryzma widoczna z linii kolejowej Szczecinek - Koszalin w okolicy Iwina i Przeradza. Widok w kierunku Królewca. Typ M.	88. Kilkadziesiąt metrów na wschód i widok w kierunku na Berlin. W tle pociąg pospieszny jadący do Koszalina na wspomnianej linii kolejowej. Typ M.

89. Drugi rząd pryzm ułożonych równolegle i nie zaznaczonych na mapie topograficznej. Typ M.	90. Pryzma przy drodze lokalnej Iwin - Przeradz. Autostrada miała iść po lewej stronie. Widok w kierunku Berlina. Typ N.

Za lokalną drogą Iwin - Przeradz prawdopodobnie rozpoczęto już budowę odnogi berlinki do Szczecinka (i dalej do Chojnic). Widać ją na tym planie oraz na zdjęciu satelitarnym. Natomiast ślady po berlince w kierunku Gdańską są widoczne na zachód oraz na wschód od północnego brzegu Jez. Wielatowo, dochodząc do DK11 w okolicy wsi Białe a stamtąd do Starego Wierzchowa => Barwice - Kościerzyna.

Wraz z budową berlinki oraz autostrady z Gorzowa powstał koło Złocienca budynek zarządzający budową i eksploatacją autostrad tzw. Straßemasterei (fot. Z. Kucmierz).

Typ A: Zdjęcia wykonałem z żoną 7 października 2001 r.; Typ B: Zdjęcia wykonali Marcin R., Piotr Jakubiak i ja 7 lipca 2002 r.; Typ C: Zdjęcia wykonał Zbigniew Kucmierz 30 maja 2001 r.; Typ D: Zdjęcia wykonał Zbigniew Kucmierz 15 lipca 2003 r.; Typ E: Zdjęcia wykonał Zbigniew Kucmierz w listopadzie 2003 r.; Typ F: Zdjęcia wykonał Marcin R. ze mną w Wielki Piątek, 29 marca 2002 r.; Typ G: Zdjęcia wykonałem 1 maja 2004 r.; Typ H: Zdjęcie wykonał Zbigniew Kucmierz 25 kwietnia 2004 r.; Typ I: Zdjęcia wykonałem 9 czerwca 2001 r. z żoną i Markiem Wasilewskim.; Typ J: Zdjęcia wykonał Zbigniew Adaśko 10 maja 2004 roku (nr 82 i 83) i 5 sierpnia 2004 r. (nr 86).; Typ K: Zdjęcie wykonał Piotr Jakubiak 16 listopada 2004 roku.; Typ L: Zdjęcie wykonał Piotr Jakubiak 12 stycznia 2005 roku.; Typ Ł: Zdjęcia wykonał Łukasz Konewka w dniu 26 maja (zdjęcie nr 2) i 27 maja (reszta) 2005 roku. Typ M: Zdjęcia wykonał Zbigniew Adaśko 13 sierpnia 2005 roku. Typ N: Zdjęcie wykonał Dariusz Bąkowski w dniu 06.08.2005 r. Typ O: Zdjęcie wykonał Dariusz Bąkowski w dniu 15.10.2005 r. Typ P: Zdjęcia wykonał Dariusz Bąkowski w dniach 23, 29 i 30.04.2006 r. Typ R: Zdjęcia wykonał Zbigniew Adaśko w dniu 05.12.2006 r. Typ S: Zdjęcia wykonał Jacek Hopfen w dniu 16.04.2009 r. (nr 31) i 02.05.2009 r. (reszta). Typ T: Zdjęcia wykonał Jacek Hopfen w dniu 20.04.2010 r. Typ U: Zdjęcia wykonał Maciej Olechnowicz w dniach 02.01.2010, 18.10.2010....